Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) անդամ պետությունների ղեկավարները հայտարարել են, որ կիսում են Հայաստանում համազգային հանրաքվե անցկացնելու անհրաժեշտության մասին դիրքորոշումը՝ Եվրոպական միությանը (ԵՄ) երկրի անդամակցության կամ ԵԱՏՄ-ում մնալու հարցի շուրջ։ Այս մասին հայտնի դարձավ Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահների հայտարարությունից։
Նրանք նման որոշում են կայացրել՝ հաշվի առնելով Հայաստանի կողմից ԵՄ անդամակցությանն ուղղված գործողությունները։ Հայտարարության մեջ նշվում է, որ հանրաքվե անցկացնելու անհրաժեշտություն է առաջանում «ԵԱՏՄ անդամ պետությունների տնտեսական անվտանգության համար էական ռիսկերը, որոնք առաջանում են հանրապետության՝ Եվրամիությանն անդամակցելու նախապատրաստման, ինչպես նաև Միության անդամ պետություններին դրա հետ կապված վնասները կանխելու անհրաժեշտությունից»։
ԵԱՏՄ-ի ղեկավարները նաև հայտնել են, որ Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի անդամները Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի 2026 թվականի դեկտեմբերին կայանալիք հերթական նիստում կզեկուցեն Հայաստանի հանդեպ ԵԱՏՄ-ի շուրջ պայմանագրի գործողության կասեցման հնարավոր հետևանքների մասին։
Հիշեցնենք, որ Հայաստանի կառավարությունը 2025 թվականի հունվարի 9-ին հավանություն էր տվել «ԵվրաՔվե» քաղաքացիական նախաձեռնության կողմից առաջարկված օրենքի նախագծին, որը նպատակ ունի սկսել ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացը։ Այս փաստաթուղթը մարտի 26-ին հաստատվել է Ազգային ժողովի կողմից և ապրիլի 4-ին ստորագրվել է նախագահի կողմից։
Այս իրադարձությունների ֆոնին Ռուսաստանը հայտարարել էր, որ ԵԱՏՄ-ին և ԵՄ-ին միաժամանակյա անդամակցությունը հնարավոր չէ։ 2026 թվականի մայիսի 9-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը առաջարկել էր Հայաստանին որքան հնարավոր է շուտ կողմնորոշվել այդ հարցում։
Հայաստանը, իր հերթին, հայտնել էր, որ ԵԱՏՄ-ից կլքի, երբ դրա անհրաժեշտությունը կառաջանա։
Հատկանշական է նաև, որ 2025 թվականին Հայաստանի և ԵԱՏՄ երկրների միջև արտաքին առևտրաշրջանառությունը կրճատվել է 36,9% – ով՝ կազմելով 8 մլրդ դոլարից մի փոքր ավելի։ Ընդ որում, արտահանման ծավալները նվազել են 5% – ով՝ մինչև 3,2 մլրդ դոլար, իսկ ներմուծմանը՝ 48,5% – ով՝ մինչև 4,8 մլրդ դոլար։
